Rezydencja podatkowa dla osób fizycznych w Polsce

2021-06-28

Osoby mieszkające w Polsce, lecz posiadające zagraniczne źródła dochodów, mogą mieć wątpliwości co do sposobu i zakresu rozliczeń z fiskusem. Przepisy podatkowe jednoznacznie mówią o nieograniczonym obowiązku podatkowym wobec osób, które mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski. Jednak jak prawo definiuje pojęcie miejsca zamieszkania? Czym jest ośrodek interesów osobistych i gospodarczych, stający się tzw. rezydencją podatkową? Osoby zainteresowane kwestiami rozliczeń dochodów z różnych krajów zapraszamy do lektury artykułu, w którym wyjaśniamy fundamenty regulacji prawnych w tym zakresie.

Czy jest miejsce zamieszkania oraz ośrodek interesów życiowych?

Podatnik, który zamieszkuje terytorium Polski, rozlicza podatek dochodowy od całości swoich dochodów, bez względu na to, czy zostają one osiągane w kraju, czy za granicą. Jest to tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy, stosujący jednak ulgę w postaci umów międzypaństwowych o unikaniu podwójnego opodatkowania. Ustawa PIT przewiduje dwa kryteria przy ustalaniu miejsca zamieszkania dla celów podatkowych. Pierwsze z nich mówi, że osoba fizyczna posiada miejsce zamieszkania w Polsce, jeśli przebywa na terytorium tego kraju dłużej niż 183 dni w danym roku podatkowym. Nieco więcej wątpliwości budzi drugie kryterium ustalania rezydencji podatkowej, które stwierdza, że miejsce zamieszkania na terytorium Polski może być przypisane osobom posiadającym ośrodek interesów osobistych i gospodarczych w Polsce.

Przesłanki do ustalenia ośrodka interesów życiowych podlegają indywidualnej ocenie, chociaż dotychczasowe interpretacje spraw prowadzonych przez organy podatkowe dają nieco wskazówek w tym temacie. Najczęściej występującym tu warunkiem staje się obecność w Polsce małżonka lub niepełnoletnich dzieci. Nawet jeśli współmałżonek pracuje na stałe za granicą, jego ośrodek interesów osobistych i gospodarczych ma wówczas miejsce w Polsce. Inne powiązania osobiste pozwalające ustalić rezydencję podatkową osoby fizycznej dotyczą więzi towarzyskich, aktywności społecznej, politycznej, kulturalnej, a także działań związanych ze sportem.

Przeniesienie centrum interesów osobistych następuje zazwyczaj podczas wyjazdu do innego kraju z całą rodziną. U osób żyjących samodzielnie czynnikiem decydującym będzie natomiast ustalenie, w którym państwie dana osoba fizyczna prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i gdzie korzysta z przywilejów społecznych, kulturalnych lub gdzie prowadzi życie towarzyskie.

Rezydencja podatkowa a unikanie podwójnego opodatkowania

Kwestie podwójnego opodatkowania regulowane są między poszczególnymi państwami w ramach umowy, ustalającej np. zasadę wyłączenia z progresją. Przykładowo, wynagrodzenie z pracy w Niemczech będzie zwolnione z opodatkowania w Polsce, jednak zostanie uwzględnione do celów ustalenia stopy procentowej podatku obliczonego od wynagrodzenia za pracę w Polsce. Jeżeli rezydencja podatkowa osoby fizycznej wskazuje na miejsce zamieszkania poza terytorium naszego kraju, ustawa PIT przewiduje obowiązek podatkowy ograniczony wyłącznie do dochodów osiąganych na terytorium Polski, jeśli takie istnieją. Widać zatem, że zarówno rezydencja podatkowa, jak i ośrodek interesów osobistych i gospodarczych, stanowią pojęcia o znacznych konsekwencjach finansowych. Ustalenie rezydencji podatkowej związane jest z oceną pełnego wymiaru faktów i okoliczności życiowych, a nieograniczony obowiązek podatkowy uwzględnia również umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

 

Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej ani porady podatkowej, a przedstawione treści mogą ulec przedawnieniu. Czytelnik wykorzystuje przedstawiony materiał dla własnych potrzeb, na własną odpowiedzialność. 

Cofnij do listy