Należyta staranność w VAT – definicja i kryteria

2020-01-16

Należyta staranność jest pojęciem, które należy do grona klauzul generalnych, takich jak chociażby zachowanie szczególnej ostrożności na drodze czy wykorzystywanie rzeczy zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Tego typu klauzule rozumiemy wszyscy i są one dla nas normalne, ale ich sprecyzowanie zawsze wiąże się z dużymi kłopotami i najczęściej rozwiązuje się je poprzez zaniechanie tworzenia definicji. Efektem tego jest rozpatrywanie każdej sprawy jednostkowo i kiedy należyta staranność odnosi się do kwestii takich, jak odprowadzanie podatku od towarów i usług, mogą pojawiać się potencjalnie niebezpiecznie kontrowersje. Dlatego należy przyjrzeć się praktyce stosowania należytej staranności w kwestii rozliczeń podatkowych.

Istota należytej staranności

Należyta staranność w VAT rozumiana jest jako dochowanie odpowiedniej staranności przy realizowaniu transakcji w obrocie gospodarczym. Jest to definicja cyrkularna, ponieważ odnosi się do kolejnej klauzuli generalnej, czyli odpowiedniej staranności, ale w praktyce da się ją w miarę dokładnie wskazać. Jest to przede wszystkim sprawdzenie kontrahenta i dopełnienie wszystkich formalności na takim poziomie, że w typowej sytuacji możliwe jest przewidzenie pojawienia się nielegalnych skutków transakcji. Innymi słowy, jest to wykonanie czynności, które pozwoliłyby nam odkryć, że wykonywane transakcje mogą prowadzić do fikcji prawnej czy oszustwa. Jeśli te czynności nie zostaną wykonane, chociaż powinny, organ podatkowy może zakwestionować prawo do odliczenia podatku.

Kryteria należytej staranności

Żeby należyta staranność w VAT została uznana za wypełnioną, podmiot powinien:
• Sprawdzić rejestrację kontrahenta w odpowiednim rejestrze;
• Sprawdzić, czy kontrahent jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług;
• Sprawdzić, czy kontrahent nie został wykreślony z rejestru podatników VAT prowadzonego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej;
• Zażądać odpowiednich koncesji na obrót produktami mającymi być przedmiotem transakcji;
• Zweryfikować umocowanie osób zawierających transakcje w imieniu innego podmiotu, na przykład poprzez sprawdzenie pełnomocnictw w KRS.
 

Przesłanki wskazujące na nieprawidłowość transakcji

Powyższy wykaz wskazuje na elementy, które muszą być dokonane przez podatnika w każdej sytuacji zwłaszcza z nowymi partnerami biznesowymi. Trudno jednak oczekiwać, by sprawdzony partner przechodził pełną weryfikację za każdym razem, kiedy oferuje kolejną umowę. Tym niemniej, mogą pojawić się dodatkowe przesłanki, które powinny wywołać zaniepokojenie i które wymagają podjęcia działania w celu uniknięcia sytuacji, w której rozliczenie podatkowe może być kwestionowane. Są to przede wszystkim transakcje, w których:
• Manipuluje się ryzykiem gospodarczym;
• Dochodzi do nietypowego podziału transakcji lub wymuszania rabatu;
• Rozbijana na części jest płatność za towar i pieniądze wpływają z różnych rachunków;
• Cena towaru nie odpowiada jego wartości rynkowej;
• Transakcja nie zgadza się z profilem działalności kontrahenta;
• Transakcja zachodzi bez udokumentowania umową albo zamówieniem.

 

 

Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej ani porady podatkowej, a przedstawione treści mogą ulec przedawnieniu. Czytelnik wykorzystuje przedstawiony materiał dla własnych potrzeb, na własną odpowiedzialność. 

Cofnij do listy